Balıkesir'in Ayvalık ilçesine bağlı Mutluköy'de, kökleri binlerce yıl öncesine uzanan taş baskı yöntemiyle zeytinyağı üretiliyor. Geleneksel üretimde zeytinler granit taşlarla eziliyor, hamur çullara alınarak baskı altında sıkıştırılıyor.
Dalından toplanan zeytinler çekirdekleriyle birlikte taşlar arasında öğütülerek hamur haline getiriliyor. Hamura ısıl işlem uygulanmıyor ve üretimde kimyasal kullanılmıyor.
Çullardaki zeytin hamurundan çıkan su ve yağ dinlendiriliyor. Yaklaşık beş dakika sonra yağ suyun üzerine çıkıyor ve üstten alınarak ayrıştırılıyor.
Mutluköy'de 6. dönem muhtarlık yapan çiftçi Erdinç Tügen, taş baskı geleneğinin dedesinden babasına, kendisine ve çocuklarına aktarıldığını belirtti. Tügen, taşların geçmişte hayvan gücüyle döndürüldüğünü, 1930'lu ve 40'lı yıllarda elektriğin gelmesiyle sistemin makineleştiğini ancak yöntemin temelinin değişmediğini söyledi.
Tügen, zeytinin çekirdeğiyle birlikte ezilmesiyle çekirdekteki antioksidanların da yağa karıştığını ifade etti. Isıl işlem uygulanmadığı için zeytindeki vitamin, mineral, antioksidan ve önemli bileşiklerin korunduğunu belirten Tügen, kontinü sistemlere kıyasla taş baskıda bir kilogram yağ elde etmek için daha fazla zeytin kullanılabildiğini, bunun maliyet ve fiyata yansıdığını kaydetti.






