Fon krizinde yasa değişikliği gündemde: zarar ve sorumluluk başlıkları
Gün boyu başka başlıklar öne çıkarken, fon krizinin ardından gündeme gelen kanun değişikliği gözden kaçmamalı. Çünkü tartışma yalnızca geçmişte ne olduğuyla değil, fon malvarlığındaki kayıpların nasıl ele alınacağı ve sorumluluğun nasıl belirleneceğiyle ilgili.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, TBMM’deki yazılı soru önergelerine verdiği yanıtlarda Sermaye Piyasası Kanunu’nda değişiklik çalışmalarının sürdüğünü bildirdi. Yanıtlarda, benzer sorunların yaşanmaması için kalıcı düzenlemelerin öncelikli olduğu belirtildi. Bu bilgi, henüz yürürlüğe girmiş bir düzenlemeyi değil, üzerinde çalışılan değişiklik alanlarını gösteriyor; ancak başlıkların kapsamı, fon krizinin yalnızca tekil bir uyuşmazlık olarak görülmediğini ortaya koyuyor.
Yanıtta mevcut yetki çerçevesi de hatırlatılıyor: Sermaye piyasalarında gözetim, denetim, inceleme, işlemleri durdurma ve yaptırım yetkisi Sermaye Piyasası Kurulu’nda. Borsa İstanbul’un da piyasaların güvenli ve düzenli işleyişinden sorumlu olduğu belirtiliyor. Bu görevlerin yeniden anılması önemli; çünkü yeni düzenlemelerin anlamı, yalnızca kanuna eklenecek maddelerle değil, mevcut yetkilerin nasıl kullanıldığı ve hesap verebilirliğin nasıl sağlandığıyla da bağlantılı.
Öne çıkan önerilerden biri, hukuka aykırı biçimde azaltılan fon malvarlığı için kurul kararıyla olağanüstü tasfiye mekanizması oluşturulması. Yanıtta, çıkarılan değerlerin geri kazanılması mekanizmasının da bu kapsamda düşünüldüğü aktarılıyor. Böylece düzenleme tartışması, zararın tespit edilmesinin ötesine geçip fon malvarlığının nasıl korunacağına ve kaybolan değerlerin geri alınması için hangi yolun izleneceğine uzanıyor.
Bu ayrım, fonlarda birikimi bulunan kişiler açısından doğrudan önem taşıyor. Çünkü bir fonun malvarlığındaki azalma, yalnızca piyasa aktörleri arasındaki teknik bir mesele olarak kalmıyor; o fondaki varlıkların korunması ve ortaya çıkan zararın giderilmesi sorularını da beraberinde getiriyor. Haberde herhangi bir tutar ya da zararın kimleri ne ölçüde etkilediğine ilişkin rakam yer almıyor; buna karşılık olağanüstü tasfiye ve değerlerin geri kazanılması başlıklarının kanun değişikliği gündemine alınması, çözüm arayışının yönünü gösteriyor.
Yanıtta, fonu zarara uğratanların gerektiğinde şahsen sorumlu tutulması ve piyasa suiistimallerinde sorumluların netleştirilmesi de düzenleme başlıkları arasında sayılıyor. Bu noktada mesele, zararın nasıl telafi edileceğinin yanı sıra karar ve işlemlerde sorumluluğun kimlere ait olduğunun belirlenmesi. Kişisel sorumluluğun kanunda açık biçimde ele alınması, fon malvarlığının korunması kadar, yetki kullananların hangi koşullarda hesap vereceğini de düzenlemenin parçası hâline getiriyor.
Bu nedenle izlenmesi gereken, değişiklik çalışmasının varlığından çok, tarif edilen başlıkların nasıl somutlaştırılacağı. Olağanüstü tasfiye için hangi koşulların aranacağı, değerlerin geri kazanılmasının nasıl işletileceği ve şahsi sorumluluğun hangi ölçütlerle belirleneceği, haberde henüz açıklanmış ayrıntılar değil. Ancak bu soruların kanun değişikliği kapsamında gündeme gelmesi başlı başına önemli: Fon krizinin ardından verilecek yanıt, yalnızca kaybı kayda geçirmekle kalmayıp malvarlığını koruma ve sorumluluğu belirleme araçlarını da tarif etmek zorunda.
Sermaye piyasalarına duyulan güven, yalnızca denetim kurumlarının yetkilerinin kâğıt üzerinde bulunmasına değil, kuralların sorun ortaya çıktığında nasıl işletildiğinin anlaşılmasına da bağlı. Şimşek’in yanıtı, mevcut yetkileri hatırlatırken yeni düzenleme ihtiyacını ve çalışılan alanları birlikte ortaya koyuyor. Bu yüzden fon krizinin asıl kamu meselesi, değişikliğin yapılıp yapılmayacağı kadar, zararın telafisi ve hesap verebilirlik için hangi kalıcı mekanizmaların kurulacağıdır.
Bu köşe, Farklı Bakış yazı işlerinin gün içinde yayımlanan haberlere dayanan değerlendirmesidir; haberlerde yer almayan bilgi içermez.